AI सस्तो हुँदै जाँदा बिजुलीको माग झन् बढ्न सक्ने चेतावनी, पावर ग्रिडमा थप दबाबको जोखि

न्युयोर्क : आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) प्रविधि प्रयोग गर्ने लागत तीव्र रूपमा घट्दै गए पनि त्यसले बिजुली खपत घटाउनुको सट्टा उल्टै बढाउन सक्ने देखिएको छ। McKinsey र Boston Consulting Group (BCG) का पछिल्ला रिपोर्टले सस्तो AI का कारण कम्पनीहरूले यसको प्रयोग व्यापक बनाउँदा डेटा सेन्टर र विद्युत् प्रणालीमा थप दबाब पर्न सक्ने बताएका छन्।

AI मोडल चलाउँदा प्रयोग हुने ‘टोकन’को मूल्य घट्दै जाँदा व्यवसायहरूले ग्राहक सेवा, कोडिङ, डेटा विश्लेषणदेखि स्वचालित AI एजेन्टसम्म धेरै क्षेत्रमा यसको प्रयोग विस्तार गर्न सक्नेछन्। एउटा AI कार्य चलाउन कम बिजुली र कम पैसा लागे पनि प्रयोगको संख्या अत्यधिक बढेमा कुल ऊर्जा खपत भने बढ्न सक्ने रिपोर्टको निष्कर्ष छ।

यो चुनौती डेटा सेन्टरको तीव्र विस्तारसँग जोडिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) का अनुसार सन् २०२५ मा विश्वभर डेटा सेन्टरको बिजुली माग १७ प्रतिशत बढेको थियो भने AI केन्द्रित डेटा सेन्टरको खपत ५० प्रतिशतले बढेको थियो। भिडियो निर्माण, reasoning र AI agents जस्ता जटिल कामले सामान्य टेक्स्ट उत्पादनभन्दा धेरै ऊर्जा आवश्यक पार्न सक्ने IEA ले जनाएको छ।

McKinsey ले विश्वव्यापी डेटा सेन्टरको विद्युत् माग सन् २०३० सम्म वार्षिक औसत २४ प्रतिशतले बढ्न सक्ने अनुमान गरेको छ। यसले AI प्रविधि अझ प्रभावकारी र सस्तो हुँदै गए पनि यसको व्यापक प्रयोगका कारण समग्र बिजुली मागमा ठूलो वृद्धि हुन सक्ने संकेत गरेको छ।

अमेरिकामा यसको प्रभाव अहिले नै देखिन थालेको छ। U.S. Energy Information Administration का अनुसार पछिल्लो समय अमेरिकी विद्युत् माग वृद्धिको प्रमुख कारणमध्ये डेटा सेन्टरको विस्तार पनि रहेको छ।

यसैले AI सस्तो हुनु उपभोक्ता र व्यवसायका लागि सकारात्मक भए पनि त्यसको तीव्र विस्तारसँगै पर्याप्त विद्युत् उत्पादन, नयाँ प्रसारण लाइन र पावर ग्रिड पूर्वाधार विकास गर्न नसके भविष्यमा ऊर्जा प्रणालीमाथि थप दबाब पर्न सक्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ।

फाइल तस्बिर: NERSC / Wikimedia Commons (CC0)