निर्वाचनअघि दक्षिण सुडानमा ठूलो राजनीतिक फेरबदल, राष्ट्रपति किरले सरकार विघटन गरे
जुबा — दक्षिण सुडानका राष्ट्रपति साल्भा किरले देशको संक्रमणकालीन एकता सरकार विघटन गर्दै कार्यवाहक प्रशासन गठन गरेका छन्। डिसेम्बरमा तय गरिएको आमनिर्वाचनको तयारी भइरहेका बेला गरिएको यो निर्णयले दक्षिण सुडानको लामो संक्रमणकालीन राजनीतिक व्यवस्थामा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याएको छ।
राष्ट्रपति किरले मंगलबार जारी गरेको आदेशमार्फत उपराष्ट्रपतिहरू र मन्त्रीहरूलाई पदमुक्त गर्नुका साथै राष्ट्रिय संसद्, देशका १० वटा राज्य सरकार तथा तिनका विधानसभासमेत विघटन गरेका छन्। सरकारका प्रमुख मन्त्रालय सञ्चालन गर्न कार्यवाहक मन्त्रीहरू नियुक्त गरिएको छ।
दक्षिण सुडानमा आगामी डिसेम्बर २२ मा आमनिर्वाचन गर्ने कार्यक्रम छ। निर्वाचन सम्पन्न भएर नयाँ राष्ट्रपति शपथ नलिएसम्म किर राष्ट्रपति पदमै रहनेछन्। सन् २०११ मा स्वतन्त्र राष्ट्र बनेपछि दक्षिण सुडानले पहिलो राष्ट्रिय निर्वाचनको तयारी गरिरहेको छ।
यो राजनीतिक परिवर्तन सन् २०१८ को शान्ति सम्झौतापछि स्थापना गरिएको संक्रमणकालीन व्यवस्थासँग जोडिएको छ। उक्त सम्झौताले वर्षौं चलेको गृहयुद्ध अन्त्य गर्ने आधार तयार गरेको थियो। तर स्थायी संविधान, जनगणना तथा निर्वाचनसम्बन्धी विभिन्न तयारी पूरा हुन नसक्दा संक्रमणकालीन अवधि पटक–पटक लम्बिएको थियो।
सरकार विघटन गर्नुअघि दक्षिण सुडानको संसद्ले निर्वाचनसम्बन्धी कानुनमा संशोधन पारित गरेको थियो। संशोधित व्यवस्थाले स्थायी संविधान निर्माण र राष्ट्रिय जनगणना पूरा नभए पनि निर्वाचन अघि बढाउन सकिने बाटो खोलेको छ। यद्यपि मतदाता दर्ता प्रक्रिया अझै सुरु भइसकेको छैन।
यसैबीच, राष्ट्रपति किरका लामो समयदेखिका राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी तथा निलम्बित प्रथम उपराष्ट्रपति रिएक मचारमाथि देशद्रोह र हत्यासहितका आरोपमा मुद्दा चलिरहेको छ। उनी ती आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।
सरकारले यो कदम निर्वाचन प्रक्रियाअन्तर्गत आवश्यक परिवर्तन भएको बताएको छ। अर्कोतर्फ केही अधिकारकर्मी र राजनीतिक विश्लेषकहरूले निर्वाचनअघि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, राजनीतिक सहभागिता र निष्पक्ष प्रतिस्पर्धाको वातावरण सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताएका छन्।
