मध्यपूर्व संकट अझै विश्व अर्थतन्त्रको मुख्य जोखिम 

न्यूयोर्क : मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व र ऊर्जा आपूर्तिमा देखिएको अनिश्चितता विश्व अर्थतन्त्रका लागि प्रमुख जोखिमका रूपमा कायमै छ। तेल तथा ग्यासको आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी, महँगी र ब्याजदरमा यसको प्रभाव देखिन थालेपछि विश्व बजारले मध्यपूर्वको अवस्थालाई नजिकबाट हेरिरहेको छ।

विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि महत्वपूर्ण स्ट्रेट अफ हर्मुजमा अवरोध सबैभन्दा ठूलो चिन्ताको विषय बनेको छ। सामान्य अवस्थामा विश्वको करिब एक-पाँचौं तेल आपूर्ति र करिब एक-चौथाइ LNG व्यापार यही मार्गबाट हुने IMF ले जनाएको छ। त्यसैले यहाँ लामो समय अवरोध भए विश्व बजारमा तेल र ग्यासको मूल्य फेरि तीव्र रूपमा बढ्न सक्ने जोखिम छ।

अहिले Brent कच्चा तेलको मूल्य करिब १०० अमेरिकी डलर प्रतिब्यारेल आसपास रहेको छ। AP का अनुसार द्वन्द्व सुरु भएपछि Brent एक समय करिब १२६ डलरसम्म पुगेको थियो। चीनले ठूलो रणनीतिक तेल भण्डार प्रयोग गर्दै आयात घटाएका कारण अहिलेसम्म तेलको मूल्यमा आउन सक्ने अझ ठूलो उछाल केही हदसम्म रोकिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

ऊर्जा महँगिँदा यसको प्रभाव पेट्रोलियम पदार्थमा मात्र सीमित हुँदैन। ढुवानी र उत्पादन लागत बढ्दा खाद्यान्न, मल, औद्योगिक वस्तु र सेवाको मूल्यसमेत बढ्न सक्छ। IMF का अनुसार ऊर्जा आयातमा निर्भर एसिया, युरोप तथा न्यून आय भएका अर्थतन्त्रहरू यस्तो मूल्यवृद्धिबाट बढी प्रभावित हुन सक्छन्।

महँगो ऊर्जा र लगातार आपूर्ति अवरोधले केन्द्रीय बैंकहरूलाई पनि दबाबमा पारेको छ। अमेरिकामा फेडरल रिजर्भका अधिकारी अस्टन गुल्सबीले तेलको उच्च मूल्यसहित लगातार देखिएका आपूर्ति झट्काले मुद्रास्फीति उच्च राखेको भन्दै थप कडा मौद्रिक नीति आवश्यक पर्न सक्ने बताएका छन्।

IMF को जुलाई प्रक्षेपणअनुसार २०२६ मा विश्व अर्थतन्त्र ३.० प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान छ। यद्यपि मध्यपूर्वको द्वन्द्व फेरि तीव्र हुनु, ऊर्जा आपूर्ति थप प्रभावित हुनु र वित्तीय बजारमा अचानक ठूलो उतारचढाव आउनु विश्व आर्थिक वृद्धिका प्रमुख नकारात्मक जोखिममध्ये छन्।

यसकारण आगामी दिनमा स्ट्रेट अफ हर्मुजको अवस्था, तेलको मूल्य, मध्यपूर्वको द्वन्द्व र प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूको ब्याजदर नीति विश्व अर्थतन्त्र तथा वित्तीय बजारका लागि महत्वपूर्ण रहनेछन्।